ابو القاسم راز شيرازى

128

مناهج أنوار المعرفة في شرح مصباح الشريعة و مفتاح الحقيقة ( فارسى )

است بد ، و نيست در انسان خصلتى بدتر از آن ؛ و آن خلق « ابليس » و نسبت اوست به انسان . پس جدال مكن - در هر حال كه بوده باشد - مگر كسى را كه بوده باشد جاهل به نفس خود و به غير خود ، در حالت حرمان از حقايق دين . روايت شده است آنكه مردى گفت از براى [ حسين ] بن علىّ ص : « بنشين تا آنكه مناظره كنيم در دين » ! پس فرمود آن حضرت : « اى فلان ! من بصيرم به دين خود ، مكشوف و واضح است بر من هدايت خودم ، پس اگر تو ، به دين جاهل باشى ، برو طلب كن دين را ، مرا چه كار با جدال » ؟ و به درستى كه « شيطان » هرآينه وسوسه مىكند از براى مرد ، و مىخواند او را در باطن و مىگويد : مناظره كن مردم را در دين ، تا آنكه گمان نكنند به تو عجز و جهل را . بعد ، جدال خالى نيست از چهار وجه ؛ يا آنكه جدال مىكنيد تو و صاحبت در آنچه مىدانيد ؛ پس بتحقيق ، ترك كرده‌ايد - به جدال - نصيحت را و طلب كرده‌ايد فضيحت را و ضايع كرده‌ايد علم خود را ، و يا آنكه جاهل مىباشيد در آنچه جدال مىكنيد در آن ؛ پس ظاهر كرده‌ايد جهل خود را و خصومت كرده‌ايد از روى جهل ، و يا آنكه مىدانى تو ؛ پس ظلم كردى صاحبت را به طلب لغزش او ، يا آنكه مىداند او را صاحب تو ؛ پس ترك كرده‌اى حرمت او را و او را نازل در منزلت خود نكرده‌اى ؛ و اين - بالتّمام - باطل است . پس كسى كه انصاف دهد و قبول كند حقّ را ، و ترك كند جدال را ، پس بتحقيق ، محكم كرده است ايمان خود را ، و نيكو داشته مصاحبت دين خود را ، و حفظ كرده است عقل خود را . تحقيق تفصيلى بدان كه : مراء ، در لغت به معنى جدال و خلاف است ، و در اصطلاح ، مجادله در علوم و امور دينيّه است ، و از جملهء اخلاق رديّه و امراض نفسانيّه است . و حضرت امام ص مىفرمايد : در انسان ، خصلتى بدتر از مراء نيست ؛ زيرا